Advertisement 1

नेपालमा प्रत्येक वर्ष पुस १६ गतेलाई ‘राष्ट्रिय एकता तथा मेलमिलाप दिवस’ का रूपमा मनाइन्छ. वि.सं. २०३३ पुस १६ गते नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेता एवं प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री विश्वेश्वरप्रसाद (बीपी) कोइराला लगायतका नेताहरू आठ वर्षको निर्वासन अन्त्य गरी स्वदेश फर्किएको दिनको स्मरणमा यो दिवस मनाउने गरिएको हो.

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि र स्वदेश फिर्ती। वि.सं. २०१७ सालमा तत्कालीन राजा महेन्द्रले जननिर्वाचित सरकार अपदस्थ गरी निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्था लागू गरेपछि बीपी कोइराला लगायतका नेताहरू भारतमा निर्वासनमा थिए. करिब आठ वर्षसम्म विदेशी भूमिमा बसेर लोकतान्त्रिक परिवर्तनका लागि संघर्ष गरेपछि बीपीले ‘राष्ट्रिय अस्तित्वमाथि संकट आएको’ भन्दै राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापको नीति अघि सारेका थिए। उक्त दिन बीपी कोइरालासँगै अन्य वरिष्ठ नेताहरू गणेशमान सिंह, शैलजा आचार्य, खुमबहादुर खड्का, रामबाबु प्रसाईं र नीलाम्बर पन्थी पनि स्वदेश फर्किएका थिए।

Advertisement 2

मेलमिलाप नीतिको मर्म

बीपी कोइरालाको स्वदेश फर्कने निर्णय निरन्तर द्वन्द्वभन्दा राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापलाई प्राथमिकता दिने एक सचेत कदम थियो. उनले राजनीतिक दलहरू र राजसंस्थाबीच संवाद स्थापना हुँदा मात्र राष्ट्रको सार्वभौमिकता र लोकतान्त्रिक आधार बलियो हुने विश्वास व्यक्त गरेका थिए. तत्कालीन समयमा व्यक्तिगत जोखिमलाई पन्छाएर शान्ति र एकताका लागि चालेको यो कदम आज पनि नेपाली राजनीतिमा उत्तिकै सान्दर्भिक मानिन्छ।

दिवसको सान्दर्भिकता र उत्सव

यो दिवस केवल इतिहासको सम्झना मात्र नभई नागरिक, राजनीतिक दल र संस्थाहरूबीच संवादलाई प्रोत्साहन गर्ने अवसर पनि हो. यसले नेपाली राजनीतिक परिवेशभित्र रहेका मतभेदहरूलाई आपसी सद्भाव र एकताको सेतुले जोड्न आवश्यक रहेको सन्देश दिन्छ।यस अवसरमा नेपाली कांग्रेसलगायत विभिन्न राजनीतिक संगठनहरूले देशभर सार्वजनिक सेमिनार, भाषण तथा सभाहरू आयोजना गर्ने गर्छन्. यी कार्यक्रमहरूमा राष्ट्रिय चुनौतीहरूको समाधानका लागि सम्मानजनक बहस र साझा धरातलको खोजी गर्न आह्वान गरिन्छ.